کنوانسیون ژنو یا پیمان ژنو، پیمانی است که در سال ۱۹۴۹ به تصویب رسید و بین کشورهای امضاکننده بسته شدهاست
و پراهمیتترین ماده حقوق بینالملل بشردوستانه است. کنوانسیون ژنو مفادی را برای زمان جنگ وضع کردهاست
که از افراد غیر نظامی،مجروحان و اسیران جنگی حفاظت و حمایت میکند.
تاریخچه کنوانسیون های ژنو
اولین کنوانسیون ژنو در سال ۱۸۶۴ برای بهبود وضعیت مجروحان نظامی در میدان جنگ تصویب شد.
پس از دو جنگ جهانی، جامعه بین المللی تصمیم گرفت قوانین بشردوستانه را گسترش دهد. در سال ۱۹۴۹، چهار کنوانسیون اصلی در ژنو به تصویب رسید:
کنوانسیون اول ژنو: بهبود شرایط مجروحان و بیماران نیروهای مسلح در میدان جنگ.
کنوانسیون دوم ژنو: بهبود شرایط مجروحان، بیماران و غریقان نیروهای مسلح در دریا.
کنوانسیون سوم ژنو: رفتار با اسیران جنگی.
کنوانسیون چهارم ژنو: حمایت از غیرنظامیان در زمان جنگ.
در سال ۱۹۷۷، دو پروتکل الحاقی به این کنوانسیون ها اضافه شد که به حمایت از قربانیان درگیری های مسلحانه بین المللی و غیربین المللی می پردازد.
این کنوانسیون ها بر چند اصل کلیدی استوارند:
الف.انسانیت: کاهش رنج های انسانی در جنگ بدون تبعیض.
ب.عدم تبعیض: کمک به تمام قربانیان صرف نظر از ملیت، نژاد یا مذهب.
ج.حفاظت از غیرنظامیان: ممنوعیت حمله به افراد و تأسیسات غیرنظامی.
د.ممنوعیت شکنجه و رفتار تحقیرآمیز با اسیران جنگی.
مفاد مهم کنوانسیون های چهارگانه
۱. حمایت از مجروحان و بیماران نظامی (کنوانسیون اول و دوم)
خدمات پزشکی باید بدون تبعیض ارائه شوند.
نشان صلیب سرخ و هلال احمر به عنوان نمادهای امنیت پزشکی محترم شمرده می شوند.
۲. رفتار با اسیران جنگی (کنوانسیون سوم)
باید با اسیران جنگی با انسانیت رفتار شود و از هرگونه خشونت به دور باشند.
بازجویی تنها با ذکر نام، سن، درجه و شماره سریال مجاز است.
۳. حمایت از غیرنظامیان (کنوانسیون چهارم)
ممنوعیت گروگان گیری، مجازات جمعی و اخراج اجباری غیرنظامیان.
تأمین غذا و دارو برای جمعیت غیرنظامی تحت محاصره.
نقض کنوانسیون های ژنو و مسئولیت بین المللی:
نقض این کنوانسیون ها به عنوان جنایت جنگی شناخته می شود و مرتکبان آن ممکن است در دیوان کیفری بین المللی (ICC) محاکمه شوند.
سازمان هایی مانند کمیته بین المللی صلیب سرخ (ICRC) نقش نظارتی در اجرای این قوانین دارند.
